بند
پرسش: در شاهنامه، ویرایش خالقی مطلق، دفتر2 برگ 442 بند 325 چنین آمده
کجا مهتر بانوان تو است ـ وُ زویست بند ترا مغز و پوست
در زیرنویس از نسخه ی واتیکان نیم بند دوم کامل دگرگون شده و چنین آمده است
نگهبان گنج و توان تو اوست
در مورد مغز و پوست در یادداشتهای دکتر خالقی میخوانیم: بند یعنی پیوند، وصلت. مغزوپوست یا کنایه از موجودیت، هستی، دوام مورد داستان سیاوش یا کنایه از فرزند است و این معنی دوم در اینجا محتمل تر است: فرزند تو از وصلت با اوست از او تو فرزند داری. اگر بجای بند نویسش پیدا را بگیریم باز مغز و پوست کنایه از فرزند است
به شاهنامه ی دکتر دبیرسیاقی سرزدم که نه تنها "است" به "نیست" به شکل زیر وارونه شده بلکه معنی و توضیحی هم نیاورده اند
وزو نیست پنهان ترا مغز و پوست
در واژه نامک نوشین و داریوش شامبیاتی هم چنین ترکیبی نیافتم
پاسخ دکتر محمود امیدسالار
معنی بیت مانحن فیه در سیاق داستان معلوم میشود. گیو دست پیران را می بندد و ازو قول میگیرد که به جز همسرش گلشهر، کسی این بند را از دستش باز نکند. علت این کار اینست که گیو میخواهد به نحوی از دوباره وارد ِ جنگ شدن ِ پیران جلوگیری کند بدون این که او را بکشد. به همین علت می گوید من دستت را می بندم و اسبت را هم به تو پس میدهم به شرطی که قول بدهی این بند را کسی جز گلشهر که بانوی ِ بانوان ِ توست و مادر فرزندان ِ تست
و زویست [ = و + ز + او + است] بند ِ ترا [ = فرزندان تو را] مغز و پوست
به عبارت دیگر گیو میخواهد که پیران برای گشادن ِ دستان ِ بستهء خودش مجبور بشود که به کاخ خودش که محلّ اقامت همسرش، گلشهر است باز گردد. اگر بند را به معنی فرزند بگیریم این بیت را باید چنین معنی کرد. حاصل ِ کلام این که
که او بانوی ِ بانوان ِ توست + و تو صاحب ِ فرزندانی هستی که گوشت و استخوانشان ازوست یعنی از گلشهرست
فرزند بصورت "بند" و "جگربند" و "دلبند" در ادب فارسی و عربی بسیار وارد شده
SoBandP.lbi
|
|